Yaxşı yakka  üzgäreşlär kötelä

 Tariflar buença TR Komitetı tarafınnan bilgelängän gigakaloriya bäyasen Baulıda üzgärtä almıylar, şuña kürä cılılık öçen tüläü mäsäläsen kabat tikşerüneñ faydası yuk. Su öçen ODNnı bülü belän bäyle xäl, bälki, agımdagı elnıñ mart aenda üzgärer. Baulıda yaşäüçelär üzlären borçıgan soraularga änä şundıy cavaplar aldılar.

Gıynvar öçen tüläülär azrak bulaçak

Munitsipal rayon başlıgı initsiativası belän tözelgän TKXga häm sotsial ölkägä kagılışlı mäsälälär buença komissiya utırışına aldan yazılgan un keşe urınına altmışlap keşe cıynaldı.

Prezidium sostavına şähär başkarma komitetı citäkçese A.İvliev, rayon başkarma komitetı citäkçese A.Gafurov, “Tatgazenergo” YaAC general direktorı urınbasarı R.Zinnätullin, “Baulıvodokanal” ÇCC direktorı A.Gıyniyatov kertelde.

Cıelışnı A.İvliev alıp bardı. Çıgışında ul cılılık häm su öçen zur tüläülär isäplänelüenä kagılışlı soraularga cavaplar birergä tırıştı. Annan soñ ul şähärdä yaşäüçelärgä üz fikerlären  belderergä mömkinlek birde.

A.İvliev, berdäm isäpläü üzäge mäglümatın dälil itep kürsätep, cılılık öçen tüläüneñ zur buluınıñ ike töp säbäben kürsätte. El axırında isäp-xisap yasau çorı ozınrak – 24 noyabrdän 31 dekabrgä kadär. Östävenä bu ay iñ salkınnardan da buldı. Cılılık eşläp çıgaruga zur külämdä gaz häm elektr energiyase kullanırga turı kilgän. Ul şulay uk 2010 elga cılılık energiyasenä tariflarnıñ asılda kütärelmäve turında belderde. Gıynvar öçen isäpläülärneñ 26 protsenttan 60 protsentka kadär kimräk buluı kötelä.

Cılılık energiyase öçen tariflar gaz häm elektr energiyase bäyalärenä bäyle, alarnıñ kütärelüe cılılık energiyase eşläp çıgaru çıgımnarın arttıra. Şuña kürä tariflar üsä.

İske kotelnıylardan faydalangan çakta xalık cılılık öçen azrak tüläde, läkin şul uk vakıtta fatirlarda cılı da yuk ide. Cılılık sezonında iske kotelnıylar häm tuzgan cılılık trassaları küpsanlı problemalar tudırgan. Şuña iske cılılık çeltärläre predpriyatiesenä üzgäreşlär taläp itelgän.

– Ägär dä bügenge köndä haman da iske kotelnıylar eşli torgan bulsa, monda utıru urınına, mäydanga çıgıp: “Bezgä cılı biregez!” – dip  kıçkırır idegez, – dide A.İvliev.

Ni öçen başka rayonnarda häm Kazanda cılılıkka bäya küpkä arzanrak? Bu sorauga cıelışta katnaşuçılar tübändäge cavapnı aldılar. Kazannıñ  kayber rayonnarında cılılık çınlap ta arzanrak, çönki biredä ikençel cılılık faydalanıla. Anda bulgan cılılık elektr stantsiyalärendäge reaktorlarnı suıtkannan soñ su yortların cılıtu öçen birelä. Çıgımnar nikadär azrak, cılılık bäyase dä şulkadär  tübänräk.  Läkin Kazanda da cılılık bäyase yugarı bulgan rayonnar bar.

Martta barısı da üzgäräçäk

Yaña elda suga häm subülgeçlärgä tariflar elekke däräcädä kaldı. Bu, A.İvliev süzläre buença, bolay da zıyanga eşläüçe Vodokanalnı bölgenlekkä töşeräçäk. Su öçen zur isäpläülärne şähär  başkarma komitetı citäkçese küp fatirlı yortlarda yaşäüçelärneñ  isäpkä alınmavı probleması belän bäyläde. Xalıknıñ küpsanlı möräcägatläre belän bäyle räveş-tä, xäzer su öçen isäpläülär  mäsäläsendä 307nçe kararnı kabattan tikşerü bara.

 – Bez üzgäreşlärneñ xalık faydasına buluına ömetlänäbez, – dide A.İvliev.

Cılılık öçen tüläülär isäplänüe

Puşkin uramındagı 23nçe yortta yaşäüçe xanım cılılık öçen tarifnıñ ay saen üzgärüe häm anıñ törle yortta törleçä buluı säbäpläre turında sorau birde. İsäpläü priborları urnaştıruga yortlarda yaşäüçelär belän kileşü tözelmägän bulgan. Keşelärgä isäpläü priborınıñ çın bäyase bilgesez, häm alar anı belergä telilär.

Cavap tübändägeçä buldı. İsäpläü priborların urnaş-tıru turında karar TKXga idaräçe kompaniya häm “Tatgaz-energo” “Bavlinskiy” filialı belän berlektä kabul itelgän. A.İvliev gazetada sçetçiklarnıñ härber yort buença konkret bäyase basılıp çıgaçagı turında vägdä itte. TKXga idaräçe kompaniya mäglümatları buença, isäpläü priborların urnaştıru keşelärgä cılılık öçen tülägän çakta 10-16 protsent akçanı ekonomiyalärgä  mömkinlek birgän. Östävenä alar äle xezmät kürsätelüçe çor öçen genä isäp-xisap yasıylar.

Xäzerge vakıtta veterannar sovetınıñ cılılık öçen tüläüne unike ayga bülü turında täkdime karala. Andıy oçrakta bilgelängän vakıtta  yortlarda yaşäüçelär ay saen bilgele ber summanı tüläp baraçaklar, ä el axırında gomumyort sçetçigı buença kabattan isäp-xisap ütkärergä turı kiläçäk. Artık tülängän summanı aldagı elda isäpkä alırga, citmägän sumnarnı  soñınnan kertergä mömkin bulır ide.

Yortlarda yaşäüçelärgä cılılık öçen tüläülärneñ niçek isäplänüen tagın ber  tapkır añlattılar. Tarif barlık yortlar öçen dä ber, läkin  yort öçen kullanılgan  cılılık külämeneñ isäbe konkret yortta gomumyort isäpläü priborı kürsätkeçläre buença bil-gelänä. Şuña kürä törle yortlarda  tüläülär ber-bersennän aerıla. Yort öçen kullanılgan gigakaloriy sanı tarifka tapkırlana, annan soñ yortnıñ cılıtıluçı gomumi mäydanına bülenä. Älege yorttagı  ber kvadrat metr mäydannıñ bäyase änä şulay bilgelänä. Konkret fatirdagı cılılık bäyase ber kvadrat metrnıñ bäyasen anıñ mäydanına tapkırlau yulı belän bilgelänä. Sçet kvitantsiyasendäge ber kvadrat metrga turı kilgän bäya kürsätelgän grafa “ber berämlek xezmät kürsätü öçen bäya” ("stoimost za edinitsu uslugi") dip atala. Yortlarda yaşäüçelärneñ küpçelege uylagança, bu tarif küläme tügel. Ber kvadrat metrnıñ bäyase uram temperaturasına bäyle räveştä  ay saen üzgärep tora.

Sorau birgän xanımnıñ isäpläü metodikasın barıber añlap betermäve säbäple, A.İvliev İdaräçe kompaniyadän kvitantsiyaneñ ikençe yagında anıñ tulı añlatmasın bastırunı soradı. Ägär kvitantsiyadä çınlap ta faydalı mäglümatlarnı, mäsälän, elnıñ soñgı ae öçen cılılıkka isäpläülär niçek başkarıluı turında yazsalar,  añlaşılmauçılıklar tumas ide. A.İvliev isä, ägär dä bu kemneder kanägatländermi ikän, alar üz xokukların   şähär sudında yaklıy alalar, dip belderde. “Tatgazenergo” väkile gazetada normativ dokumentlarnı, şulay uk uzgan el härber yort buença cılılıknıñ niçek kullanıluı häm isäpläülärneñ niçek başkarıluı turında mäglümatlarnı gazetada bastırırga vägdä itte. Süz uñaenda, cılılık häm su öçen isäpläülär barışında bezneñ rayonda RF 307nçe kararın kullana başlau turında rayon başkarma komitetı kararınıñ ni öçen basılıp çıkmavı añlaşılmıy.

Dialog dävam itä

“Energosbıt” direktorı Yu.Belov elektr energiyase buença ODN turında sorauga cavap birde. Ul şulay uk xalıknıñ az täemin itelgän katlamınıñ sçetçik urnaştıru bäyaseneñ 50 protsentı külämendä kompensatsiya alu xokukına iya buluı turında söyläde. Mäglümat alu öçen xalıkka sotsial yaklau idaräsenä möräcägat itärgä kiräk.

Pioner uramındagı 14nçe yortta yaşäüçe pensioner üz yortları podvalındagı torbalarda cılılık çornauları bulmavınnan zarlandı. Gomumyort sçetçigı üz eşen başkara – gigakaloriyane sanıy. Dimäk, keşelär podvalnı cılıtalar bulıp çıga. Fatir xucası ike bülmäle toragın cılıtu öçen öç meñ sum akça tüli. Yortta kapital remont küptännän bulmagan. İsäpläü priborın urnaştırır aldınnan, sakçıl xuca başta torbaların remontlıy, stenalarnı cılıta, plastik täräzälär kuydıra. Bu keşegä yortnı kapital remont programmasına kertergä vägdä ittelär. Ul şulay uk yortlarnı älege  programmaga kaysı kriteriylar buença kertüläre turında sorau birde. A.İvliev aña, yortnı komissiya tikşeräçäk, yortnıñ kayçan tözelüe, anda küpme keşe yaşäve häm başka mäsälälär igtibarga alınaçak, dip cavap birde.

Komissiya  üz eşen çärşämbe könnärendä dävam itäçäk. Ul xalıknı kabul itäçäk häm härber konkret oçrak buença tik-şerü alıp baraçak.