Zäytünä Zarifulla kızı Gıyzzätullinanıñ tormış közgesenä küz salsañ, anda anıñ tugan xalkına, cirenä armıy-talmıy xezmät itkän gomer yulı çagıluın küräseñ. Kabatlanmas, meñnärne soklandırgan häm soklandıraçak gomer uçagı balkıy ul közgedä...
Adäm balası yaşäü öçen köç-kodrätne tugan cirennän ala. Gärçä, Zäytünä apa tumışı belän Keçe Çınlı avılınnan bulsa da, yazmışı anı küp kenä başka avıllar belän bäyli. 17 yaşe äle yaña tulgan kileş Böek Vatan sugışına kitep, anı başınnan alıp axıranaça ütkän, kapitan-ordenonosets, şunıñ östenä çibär dä bulgan Gali belän tormış korgannan soñ, bar gomerlären mögallimlek hönärenä bagışlap yaşilär häm eşlilär alar. Bu oçrakta, Zäytünä apanıñ tormışın, xätta dekabrist xatınnarınıkı belän tiñlärlek. Nik disäñ, äle yaña gına sugıştan kaytkan Gali Gıyzzätullinnı Keçe Çınlı avılına mäktäp direktorı itep kuysalar, küp tä ütmi anı avıldan-avılga küçerep yörtä başlıylar. Sugıştan soñgı vakıt şunı taläp itä: mäktäplärgä ir-at kulı, buldıklı citäkçelär kiräk. Galie mäktäp direktorı, Budennıy mägarif bülege citäkçese vazifaların ütäsä, Zäytünä apaga saylanırga yuk–nindi fän ukıtuçısına kıtlık bula, şunı başkara.
–Xätta, añarçı ber süz dä belmägän nemets telen dä ukıttım,- di ul ellarnı sagınıp Zäytünä apa. Ä tormış itüläre gayat avır bula ul ellarda... Mäktäp binasın cılıtırga utın yuk, kerosinka yuk, aşau, kienü mäsäläse– cannı iñ ärnetkännärneñ berse. Tik avırlıklar aldında hiç kenä dä baş iyargä yaramıy, çönki ukıtuçı keşegä üz balaları yanına (ul ellarda!) 35-40lap ukuçılı sıynıf ta östälä. Monda barı tik älege zatnıñ ukıtu häm tärbiya ölkäsendä köç häm vakıt tabuına soklanırga gına kala. Ä alar eşlägän yaxşılık, birgän tärbiya balalarga kiläçäktä dä äxlaklı bulu, tormışta üz urınnarın tabu yagınnan diseñme, başkasındamı - härçak yardäm itä. Alay gına da tügel, bügen Zäytünä apa ukuçıları belän çın mägnäsendä gorurlana. Alar arasında kemnär genä yuk: citäkçelär, fän ölkäsendä yugarı kazanışlarga ireşkän galimnär, tabiblar. häm alarnıñ barısı da diyarlek ukıtuçıları belän cılı elemtädä tora, xäl-äxvälen beleşä. Bu zur bäxet tügelme?!
Älege xakta süz kuzgatkaç, Zäytünä apa üze dä:”Min çiksez bäxetlemen ikän” dip kuydı. Çınnan da buınnan-buınga, babadan-ataga küçep kilüçe ixtiram, tırışlık sıyfatları xökem itkän bu gailäneñ üzendä dä bersennän-berse olı xörmätkä laek mögallimnär, tabiblar tärbiyalängän, inde bügen alarnıñ balaları, onıkları äti-äniläreneñ danlıklı xezmät yulların dävam itärgä alıngannar. Ulı Rafael-biologiya fännäre kandidatı, Çernobıl facigasennän soñ, tikşerülär ütkärep, alarnı öyrängän keşe, kızı Roza, tormış iptäşe belän ikese dä tabiblar, Rezidäse häm töpçege Rimma äti-äniläre sukmagın saylap balalarga belem birüdä xezmät itälär. “Şuşılarnı kürep yaşävem berdän mine bäxetle itsä, üzebezdän soñ tormışta mägnäle ez kaldıra aluıbız yanä yaşäü köçe birä”, di gorurlanıp Zäytünä Zarifullovna.
Äye, gomer bakıy izge eştä bulgan bu güzäl zat xäzer dä izgelekneñ üzeder. Bügen Zäytünä apa Gıyzzätullina kızı Rezidä häm kiyave Rafaellärdä yaşäp, tirä-yundägelär öçen aklık, iman nurı iñderüçe bulıp tora. här yaña kön tudı isä, ap-ak yaulıkların cäep bäyläp, biş vakıt namazın ukıy, ilgä, keşelärgä, balalarına iminlek, mullık, şäfkat-miherbanlık teläp doga kıla. Älege izge gamälgä dä mäktäp yaşennän ük öyränä ul.
–İske Şäymorza avılına yörep ukıgan çakta mulla yortında torırga turı kilde. Ä ul kiçlären iptäş kızım belän ikebezgä dogalar öyränergä kuşa ide. Ul vakıtta öyrängännärem tormışta bik yarap kuydı, şunıñ öçen räxmätlär ukıym mulla babayga,-di bügen ostabikä vazifasın başkaruçı Zäytünä apa. Ä ukıtuçı gomer bakıy ukıtuçı, yul kürsätüçe bulıp kala inde ul. Zäytünä apanıñ da yözendä, gamällärendä şular äle dä bulsa çagıla. Nindi genä mäsälä turında süz kuzgatsañ da, Zäytünä apanıñ üz fikere: il-kön tormışı belän kızıksına, “törle seriallar da karıym äle, tik bügenge seriallardan kiresen alırga öyränergä kiräk”, di. Nişliseñ, tabigate başkaça buldıra almıy: keşelärgä, balalarına, onıklarına kiñäşlären birep, täcribäse belän kızganmıy büleşä, bernidän zarlanmıy yaşärgä öyrängän. Gailä albomındagı ulı Ravile, tormış iptäşe Galineñ fotosurätläre genä küñelen neçkärtä barı. İnde vafatlarına şaktıy gına vakıtlar ütsä dä, ul alarnıñ yöz-kıyafätlären barlap, yaşlären tügä. Tügelgän yaşläre isä kägaz bitlärendä şigri yullar xasil itä:
...Yöräktäge tirän yaralarnı berkem belmi, berkem kürmi şul...
Küzlärebezdä nur, çäçlärdä kömeş.
Bu dönyaga bulgan ömetebez
Mäñge sünmäs, sürelmäster şul...
* * *
....Dönya matur, duslar! Küp yaşädek...
Yaşämädek hiçber mägnäsez...
Çınnan da gomerne niçek tä ütkärep bula, ä yaşäeşneñ asılı näk menä anı mägnäle itüdä. Yazmamnıñ geroe isä, gomereneñ yaşälgän öleşeneñ bügen asıl cimeşlären tatıy.
Kire kayt
|